Ansambl
X–XVII asrlar; eng ilk sana bahsli

Sulton Saodat majmuasi

Termiz sayyidlarining gʻishtin maqbaralari — XVII asrgacha bir necha asr davomida kengayib borgan oilaviy xilxona.

Sulton Saodatning gʻishtin maqbaralar qatori orasidagi uzun hovlisi, oxirida moviy koshinli peshtoq
Farkhod Sayd, CC0, via Wikimedia Commons

Sayr qilar ekansiz tinglang

≈ 2 daq

Yoʻriqnoma siz tanlagan tilda eshittiriladi.

Audio yozuv tez orada qoʻshiladi

Bu tildagi yozuv hali qoʻshilmagan. Toʻliq matn quyida — audio yuklangan zahoti shu yerda paydo boʻladi.

Matn

Siz Oʻzbekistonning eng janubida, Termiz chekkasidagi Sulton Saodatdasiz. Qarshingizda uzun, tor hovli ikki qator gʻishtin binolar orasidan oʻtib, moviy koshin bilan qoplangan baland peshtoq bilan tugaydi. Hovlining oʻrtasidan oʻsha peshtoq tomon shoshilmay yuring.

Bu — oilaviy xilxona. U Termiz sayyidlariga — Muhammad paygʻambar avlodlari sifatida eʼzozlanadigan xonadonga tegishli. «Sayyid» — shunday avlodlarga beriladigan unvon, Sulton Saodat nomi esa odatda «sayyidlar sultoni» deb izohlanadi. Termizdagi sulola asoschisi sifatida Hasan al-Amir tilga olinadi. Bu nasab tarixchi isbotlay oladigan narsa emas, balki rivoyat va eʼtiqod masalasi, joyning hozirgacha ziyoratgoh sifatida ziyorat qilinishiga ham shu sabab.

Majmua bir vaqtda qurilmagan. U bir necha asr davomida, XVII asrgacha, maqbarama-maqbara kengayib borgan. Qachon boshlangani haqida manbalar turlicha aytadi: baʼzilari eng qadimgi binolarni X asrga, boshqalari XII asrga oid deb hisoblaydi.

Oʻsha eng qadimgi binolar siz ketayotgan narigi chetda. Ikki toʻrtburchak gumbazli maqbara yonma-yon turibdi, ularning orasida esa chuqur ravoqli ayvon bor; u XV asrda ularni birlashtirgan va ziyoratxona-masjid vazifasini bajargan. Kiraverishdan koʻringan moviy koshinli peshtoq — oʻsha ayvonning old tomoni.

Galereya

Sulton Saodatning moviy koshinli peshtoqi, ikki yonida gʻishtin maqbaralar va gumbazlar
Jonibek Qo'zimurodov, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons
Sulton Saodatning gʻishtin maqbaralari yon tomondan, ravoqli tokchalari bilan
Lechhansl, CC BY-SA 3.0, via Wikimedia Commons
Sulton Saodatdagi maqbaraning gʻishtin peshtoqi, qator-qator ravoqli tokchalar bilan
Jonibek Qo'zimurodov, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons
Sulton Saodatdagi maqbara ichi: gʻisht pol ustidagi oʻymakor oq qabrtosh
Jonibek Qo'zimurodov, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons
Sulton Saodat ayvonining moviy koshinli ravogʻiga pastdan qarash
Panpanchik, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons