Siz Samarqanddagi Bibixonim masjidi oldida, Registondan shimoli-sharq tomonda, undan uncha uzoq boʻlmagan joyda turibsiz. Avval kirish peshtoqiga yuzlaning. Uning balandligi 35 metr, u odam oʻzini kichik his qilishi uchun shunday qurilgan.

Masjid Temurning katta xotini Saroymulkxonim sharafiga atalgan; «Bibixonim» — hurmat unvoni, taxminan «katta xonim» degani. Temur masjidni 1399-yildagi Hindiston yurishidan soʻng qurishni buyurgan, u 1404-yilda bitkazilgan. U poytaxtning butun shahar erkaklari sigʻadigan juma masjidi boʻlishi kerak edi.

Peshtoqdan hovliga oʻting va tarhga nazar soling. Tashqi devorlarning oʻlchami 167 ga 109 metr boʻlgan. Kirish roʻparasida, hovlining narigi tomonida balandligi taxminan 40 metr boʻlgan gumbazli asosiy bino turibdi; chap va oʻngda ikkita kichikroq gumbazli xona bir-biriga qarab turadi. Bir vaqtlar toʻrtala binoni hovli atrofida ustunli ayvonlar bogʻlab turgan.

Quruvchilar gʻishtning imkoniyati chegarasida ishlagan, shu bois bino deyarli darhol buzila boshlagan. Bir necha yil oʻtiboq katta gumbazdan gʻishtlar tusha boshlagan. Keyingi asrlarda masjid xarobaga aylangan, 1897-yildagi zilzila esa uning yana bir qismini qulatgan. Bugun koʻrayotganingiz — qisman asl, qisman qayta tiklangan bino: taʼmirlash 1974-yilda boshlangan va oʻshandan beri bosqichma-bosqich davom etgan. Diqqat bilan qarab, eski gʻishtni yangisidan ajratishga urinib koʻring.